Otyłość już dawno przestała być kwestią kosmetyczną, ponieważ od 1997 roku została uznana przez WHO jako jednostka chorobowa (rozpoznanie wg ICD-10 E66). Według wspomnianej organizacji zdrowia, otyłość rozpoznawana jest na podstawie parametru BMI, który ocenia stosunek masy ciała w kilogramach do wysokości liczonej w metrach do kwadratu. Oczywiście nie jest to wskaźnik idealny. Osoba, która ma bardzo dużo mięśni, zafałszuje wynik. Dla zobrazowania: Pan Mariusz Pudzianowski, który waży 119 kg przy 1.86m, wg podanego wzoru ma BMI 34.39. W teorii oznacza to, że jest na skraju otyłości II stopnia ( powyżej BMI >35 mamy otyłość II stopnia), co jest oczywiście bzdurą. Patrząc jednak populacyjnie, BMI stanowi dobry wskaźnik, gdyż jest szybki i łatwo dostępny dla każdej osoby.

BMI – kalkulator online

Epidemiologia

Dane WHO pokazują, że od 1975 roku do 2018 liczba osób otyłych zwiększyła się aż trzykrotnie! Co więcej, obecnie na świecie 1.9 miliarda osób powyżej 18 roku życia ma nadwagę, a ponad 650 milionów jest otyłych. Dla lepszego zobrazowania: liczba ludności w Europie na ten moment wynosi około 741 mln.
Kolejne dane wśród dzieci są jeszcze bardziej alarmujące. Obecnie aż 41 mln (trochę więcej niż populacja Polski) poniżej 5 roku życia ma nadwagę i otyłość, natomiast w grupie starszej (5-19 lat) liczba ta urosła ponad 8-krotnie! [1] Obecnie w Polsce mamy aż 14% otyłych dziewczynek oraz 20% otyłych chłopców [2].

Nie jesteś pewny czy Twoje dziecko ma nadwagę lub jest otyłe? Skorzystaj z siatek centylowanych dostępnych na stronie centrum zdrowia dziecka
http://www.czd.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=1717&Itemid=538.

Jakie są konsekwencje otyłości?

Wiele osób odpowiada – cukrzyca i nadciśnienie. Bardzo cieszy pewna świadomość społeczna na temat szkodliwości otyłości. Niestety większość nie zdaje sobie sprawy z tego, jak bardzo nadmierna masa ciała wpływa na funkcjonowanie wszystkich naszych układów czy zwiększenie ryzyka nowotworów, których to najbardziej się boimy.
Poniżej została przedstawiona tabela, którą przetłumaczono z opracowania, umieszczonego na łamach Journal of American Association of Nurse Practitioners w 2017 roku.

Tabela 1. Stany chorobowe związane z otyłoscią.
Źródło: Fruh SM.Obesity: Risk factors, complications, and strategies for sustainable long-term weight management.J Am Assoc Nurse Pract. 2017 Oct;29(S1):S3-S14

Klasyfikacja

Stany chorobowe związane z otyłością

Nowotwory

Nowotwory jelita grubego, odbytu, pęcherzyka żółciowego, prostaty, jajników, endometrium, przełyku, trzustki, nerek oraz piersi po okresie menopauzy

Zaburzenia sercowo-naczyniowe

Kardiomiopatia, nadciśnienie, przerost lewej komory, choroba naczyń wieńcowych, nadciśnienie płucne, dyslipidemia, zawał mięśnia sercowego obrzęk limfatyczny

Problemy z przewodem pokarmowym

Choroby pęcherzyka żółciowego, choroba refluksowa, refluks przełykowy, niealkoholowe stłuszczenie wątroby (NAFLD), ostre zapalenie trzustki

Problemy metaboliczne/endokrynologiczne

Cukrzyca typu 2, zespół metaboliczny, oporność na insulinę, dyslipidemia

Problem mięśniowe/ortopedyczne

Zwyrodnienie stawów kręgosłupa/stawów biodrowych oraz kolanowych, zwyrodnienie stawów skokowych, ból stóp oraz kolan, zapalenie powięzi podeszwowej

Problemy neurologiczne

Udar, demencja, idiopatyczne wewnątrzczaszkowe nadciśnienie, neuralgia uciskowa

Problemy ginekologiczno-położnicze

Nadciśnienie indukowane ciążą, obumarcie płodu, niska masa urodzeniowa dziecka, przedwczesne urodzenie, zwiększenie ryzyka cesarskiego cięcia, zespół przedrzucawkowy, hiperglikemia na czczo, cukrzyca ciążowa, dystocja miednicy

Problemy Skórne

Hirsutyzm ( nadmierne owłosienie np. na rękach), zwiększone ryzyko celullitis

Problemy Psychologiczne

Depresja, lęk, zaburzenia osobowości, stygmatyzacja przez społeczeństwo

Problemy związane z układem oddechowym

Obturacyjny bezdech senny, zespół Pickwicka, zwiększone ryzyko infekcji układu oddechowego, astma, niedotlenienie, ryzyko zatoru tętnicy płucnej

Problemy Chirurgiczne

Zwiększone ryzyko komplikacji pooperacyjnych, zakrzepica żylna, zakażenie ran, zator płucny, pooperacyjne zapalenie płuc

Problemy związane z płodnością u kobiet

Brak owulacji, wczesne dojrzewanie, zespół policystycznych jajników, bezpłodność, hiperandrogenizm;

Problemy związane z płodnością u mężczyzn

Hipogonadyzm, zmniejszone libido, bezpłodność


WAŻNE!
Otyłość jest również skorelowana ze zwiększeniem śmiertelności oraz krótszym przewidywalnym czasem przeżycia nawet o 5-10 lat [2].

Jak można walczyć?

Na początek zaleca się konsultację u wykwalifikowanego dietetyka, który będzie potrafił pogodzić dopasowane leki oraz choroby towarzyszące do planu żywieniowego. Następnie, jeśli modyfikacje żywieniowe są nieskuteczne, zaleca się leczenie farmakologiczne lub operacyjne. Obecnie mamy coraz więcej dostępnych metod operacyjnych. Zaczynając od opaski zmniejszającej żołądek poprzez założenie balona, operacje omijające, rękawową resekcję żołądka, a na najnowszej metodzie endoskopowej gastroplastyki żołądka, którą jako pierwszy wykonał w Polsce dr Aleksander Sowier, kończąc.
https://www.tvn24.pl/poznan,43/takiej-operacji-w-polsce-jeszcze-nie-bylo-zoladek-zmniejszali-przez-usta,772126.html

Obecnie zespół Sowmed może się pochwalić pierwszymi wynikami opublikowanymi w kwietniu na łamach Polskiego Przeglądu Chirugicznego (https://ppch.pl/resources/html/article/details?id=169545), a także, co najważniejsze, pacjentami mówiącymi o lepszym samopoczuciu, poprawionej glikemii czy spadku wartości lipidogramu (cholesterolu). Są oni pod stałą opieką personalu. Wymagane jest regularne robienie badań, mających na celu ocenę stanu odżywienia, parametrów gospodarki żelaza i innych.

W artykule opublikowanym przez Hruby i wsp. na łamach Pharmaeconomics w 2016 roku wskazuje się, że jeśli trendy sekularne się utrzymają do 2030 rok na świecie będzie 38% osób z nadwagą oraz 20% z otyłością [3]. Statystyki są alarmujące tym bardziej, że jak już pokazano wcześniej w artykule, otyłość nie jest tylko sprawą wyglądu, ale również stanowi duże ryzyko zachorowania na różne jednostki chorobowe.

 

Bibliografia:

[1] https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/obesity-and-overweight
[2] Fruh SM. Obesity: Risk factors, complications, and strategies for sustainable long-term weight management.J Am Assoc Nurse Pract. 2017 Oct;29(S1):S3-S14
[3] Hruby A, Hu FB. The Epidemiology of Obesity: A Big Picture. Pharmacoeconomics. 2015;33(7):673-89.

Linki użyte w artykule:

http://www.czd.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=1717&Itemid=538
https://www.tvn24.pl/poznan,43/takiej-operacji-w-polsce-jeszcze-nie-bylo-zoladek-zmniejszali-przez-usta,772126.html
https://ppch.pl/resources/html/article/details?id=169545

Artykuł został opracowany przez mgr Annę Marię Borucką-Konopkę – dietetyka klinicznego.